Weird Science

M29 - Gromada Wieża Chłodnicza

English ver­sion is here

W sercu gwiaz­do­zbioru Łabędzia Cygnus, w boga­tym w gwiazdy obsza­rze Drogi Mlecz­nej, kryje się Mes­sier 29 - nie­wielka, lecz fascy­nu­jąca gro­mada otwarta. Choć często pozo­staje w cie­niu swo­ich bar­dziej spek­ta­ku­lar­nych sąsia­dów, obiekt ten sta­nowi wspa­niały cel obser­wa­cji, ofe­ru­jąc wgląd w życie mło­dych, gorących gwiazd.

Gro­mada została odkryta i ska­ta­lo­go­wana przez słyn­nego fran­cu­skiego astro­noma Char­lesa Mes­siera 29 lipca 1764 roku.

M29, znana rów­nież jako NGC 6913, to sto­sun­kowo młoda gro­mada otwarta, której wiek sza­cuje się na zale­d­wie 10 milio­nów lat. Znaj­duje się w odle­gło­ści około 4-7 tysięcy lat świetl­nych od Ziemi w ramie­niu Oriona naszej galak­tyki. Jest to grupa około 50 gwiazd, luźno ze sobą powiąza­nych gra­wi­ta­cyj­nie, roz­ciąga­jąca się na obsza­rze około 11 lat świetl­nych.

To, co wyróżnia M29, to jej naj­ja­śniej­sze skład­niki, czyli pięć gorących, błękit­nych olbrzy­mów typu wid­mo­wego B0. Gwiazdy te są nie­zwy­kle jasne, a w sumie świecą około 160 000 razy jaśniej niż Słońce. Gdyby nie gęsty pył między­gwiaz­dowy, który według sza­cun­ków osła­bia ich blask nawet o 3 magni­tudo, gwiazdy te byłyby zapewne widoczne gołym okiem. Z powodu swo­jego cha­rak­te­ry­stycz­nego ksz­tałtu, gro­mada bywa nie­kiedy nazy­wana Wieżą Chłod­ni­czą (ang. Coo­ling Tower), szcze­gól­nie w angiel­sko­języcz­nych źródłach.

Obser­wa­cje

08.08.2025, około godziny 23:00 - Jaworzno, ogród
warunki miej­skie, wysoki poziom zanie­czysz­cze­nia świa­tłem

Mimo że Mes­sier 29 ma jasność obser­wo­waną na pozio­mie 7.1m, co czyni ją nie­wi­doczną gołym okiem, jest sto­sun­kowo łatwym obiek­tem do odna­le­zie­nia przy pomocy lor­netki lub nie­wiel­kiego tele­skopu. Naj­lep­szy czas na jej obser­wa­cje przy­pada na lato i jesień na półk­uli półn­oc­nej.

Aby zlo­ka­li­zo­wać M29, należy naj­pierw odna­leźć jasną gwiazdę Sadr, czyli Gammę Łabędzia γ Cyg, która two­rzy cen­trum aste­ry­zmu Krzyża Półn­ocy. Gro­mada znaj­duje się zale­d­wie około 1.7 stop­nia na połud­nie i nieco na wschód od tej gwiazdy.

Już w lor­netce M29 ukaże się jako nie­wielka, mgli­sta plamka wyróżn­ia­jąca się na tle boga­tego pola gwiazd Drogi Mlecz­nej. Uży­cie tele­skopu przy nie­wiel­kim powięk­sze­niu pozwoli dostrzec cha­rak­te­ry­styczny układ naj­ja­śniej­szych gwiazd (Fot.1). Cztery z nich two­rzą tra­pez, a trzy kolejne trój­kąt tuż na północ od niego.

Ilustracja: Fot. 1 - bez opisu

Fot. 1 - bez opisu

Ilustracja: Fot. 1 - z opisem

Fot. 1 - z opisem

Choć może nie olśniewa tak, jak inne obiekty z kata­logu Mes­siera, M29 sta­nowi piękny przy­kład mło­dej gro­mady gwiazd, toru­jącej sobie drogę przez gęste obłoki pyłu galak­tycz­nego – praw­dziwy, choć nieco ukryty klej­not w kon­ste­la­cji Łabędzia.

Para­me­try foto­gra­fii 1:

  • suma­ryczny czas eks­po­zy­cji: 20 minut (stack 20 kla­tek RAW po 60s, z wyko­rzy­sta­niem odpo­wied­niej ilo­ści kla­tek typu dark, bias i flat)
  • ISO: 2500
  • tele­skop w sys­te­mie Mak­su­towa (100/1400), eks­po­zy­cja w ogni­sku głów­nym
  • zasto­so­wano filtr, pozwa­la­jący na zmniej­sze­nie wpływu sztucz­nego zanie­czysz­cze­nia świa­tłem i świe­ce­nia atmos­fery
  • sta­tyw: gło­wica para­lak­tyczna z pro­wa­dze­niem w osi rek­ta­scen­cji, wyju­sto­wana metodą dry­fową z wyko­rzy­sta­niem ste­row­nika wła­snej kon­struk­cji.

Lite­ra­tura dodat­kowa:

Marek Ples

Aa