M37 - Gromada Otwarta w Woźnicy
| English version is here |
Messier 37, skatalogowana również jako NGC 2099, stanowi najbogatszą i najjaśniejszą gromadę otwartą w konstelacji Woźnicy. Obiekt ten został odkryty przez Giovanniego Battistę Hodiernę przed 1654 rokiem, choć w późniejszych latach był pomijany przez innych obserwatorów, takich jak Guillaume Le Gentil, aż do niezależnej reidentyfikacji przez Charlesa Messiera w 1764 roku. W klasyfikacji Trumplera gromada ta otrzymuje oznaczenie I,1,r lub I,2,r, co wskazuje na silną koncentrację centralną, duży zakres jasności gwiazd składowych oraz ich wysoką liczebność.
Omawiana gromada charakteryzuje się masą rzędu 1500 M⊙ i zawiera ponad 500 zidentyfikowanych gwiazd, z których około 150 osiąga jasność obserwowaną powyżej 12,5m. Szacunki wieku gromady oscylują w granicach od 347 do 550 milionów lat, co sytuuje ją w fazie zaawansowanej ewolucji gwiazdowej. Potwierdza to obecność co najmniej dwunastu czerwonych olbrzymów oraz fakt, że najgorętsza gwiazda pozostająca na ciągu głównym reprezentuje typ widmowy B9 V. Metaliczność obiektu, definiowana jako obfitość pierwiastków cięższych od helu, jest zbliżona do wartości obserwowanej w przypadku Słońca lub nieznacznie je przewyższa.
Obserwacje
02.02.2026, około godziny 22:00 - Katowice
warunki miejskie, bardzo wysoki poziom zanieczyszczenia światłem
Zachmurzone niebo nie nastrajało do obserwacji, ale dzięki przejasnieniom udało się schwytać na tyle światła, że powstała Fot.1.
Istotnym fenomenem astrofizycznym w obrębie M37 jest obecność w jej obrębie niewielkiej, niewidocznej na powyższej fotografii mgławicy planetarnej. Stanowi to rzadkość, gdyż według danych z 2022 roku jest to zaledwie trzeci znany przypadek grawitacyjnego powiązania takiego obiektu z gromadą otwartą. Dużo częstsze są przypadki, w których mgławica jest obserwowana w gromadzie jedynie pozornie, na zasadzie projekcji optycznej (np. NGC2438 w M46). Przy założonej odległości wynoszącej około 4500 lat świetlnych, średnica kątowa gromady równa 24 minutom łuku odpowiada rozciągłości liniowej w granicach 20–25 lat świetlnych. Promień pływowy, wyznaczający granicę, przy której zewnętrzne perturbacje grawitacyjne zaczynają dominować nad dynamiką gwiazd składających się na gromadę, szacowany jest na 46–59 lat świetlnych.
Parametry fotografii 1:
- sumaryczny czas ekspozycji: 30 minut (stack 60 klatek RAW po 30s, z wykorzystaniem odpowiedniej ilości klatek typu dark, bias i flat)
- ISO: 1600
- teleskop w systemie Maksutowa (100/1400), ekspozycja w ognisku głównym
- zastosowano filtr, pozwalający na zmniejszenie wpływu sztucznego zanieczyszczenia światłem i świecenia atmosfery
- statyw: głowica paralaktyczna z prowadzeniem w osi rektascencji, wyjustowana metodą dryfową z wykorzystaniem sterownika własnej konstrukcji.
Literatura dodatkowa:
- Fragkou V., Parker Q. A., Zijlstra A. A., Vázquez R., Sabin L., Rechy-Garcia J. S., The Planetary Nebula in the 500 Myr Old Open Cluster M37, The Astrophysical Journal Letters, 935 (2), 2022, str. L35
- Pancino E., Carrera R., Rossetti E., Gallart C., Chemical abundance analysis of the open clusters Cr 110, NGC 2099 (M 37), NGC 2420, NGC 7789, and M 67 (NGC 2682), Astronomy and Astrophysics, 511, 2010, str. A56
- Piskunov A. E., et al., Tidal radii and masses of open clusters, Astronomy and Astrophysics, 477 (1), 2008, str. 165-172
Marek Ples