M56 - Gromada kulista w Lutni
| English version is here |
Messier 56, znana też jako NGC 6779, to gromada kulista położona w gwiazdozbiorze Lutni Lyra, odkryta przez Charles’a Messiera w 1779 roku. Obiekt ten znajduje się na sferze niebieskiej niemal dokładnie w połowie drogi między gwiazdami Albireo β Cygni i Sulafat γ Lyrae. Gromady kuliste, takie jak M56, należą do jednych z najstarszych struktur w Drodze Mlecznej - wiek M56 szacuje się na około 13,7 miliarda lat. Leży ona w odległości około 32,9 tysiąca lat świetlnych od Ziemi, blisko 1,5 kiloparseka ponad płaszczyzną Galaktyki, i porusza się po orbicie wstecznej, co sugeruje jej pozagalaktyczne pochodzenie. Istnieją przesłanki, że powstała ona w wyniku dawnego zlania się Drogi Mlecznej z karłowatą galaktyką, której inną pozostałością może być gromada Omega Centauri.
Obserwacje
08.08.2025, około godziny 22:00 - Jaworzno, ogród
warunki miejskie, wysoki poziom zanieczyszczenia światłem
M56 rozciąga się na około 84 lata świetlne i gromadzi masę odpowiadającą około 230 tysiącom mas Słońca. Jej gwiazdy cechują się wyjątkowo niską metalicznością - zawartość pierwiastków cięższych od helu jest w ich przypadku wielokrotnie mniejsza niż w Słońcu. Najjaśniejsze składniki gromady osiągają jasność 13m, co sprawia, że w lornetkach 50–80mm widoczna jest jedynie jako delikatnie rozmyta niewielka gwiazda. Dopiero teleskopy o aperturze co najmniej 20cm pozwalają na wizualne rozdzielenie pojedynczych gwiazd. Jak zwykle, z pomocą przychodzi fotografia o wydłużonym czasie ekspozycji, która ułatwia zaobserwowanie szczegółów (Fot.1).
W gromadzie zidentyfikowano zaledwie kilkanaście gwiazd zmiennych, m.in. V6 (gwiazda typu RV Tauri o okresie 90 dni) czy V1 (cefeida o okresie 1,51 dnia). W 2000 roku zaobserwowano także rozproszoną emisję rentgenowską w jej otoczeniu, najprawdopodobniej powstałą wskutek rozgrzania ośrodka międzygwiazdowego na skutek ruchu gromady w halo Galaktyki z prędkością około 177 km/s.
Parametry fotografii 1:
- sumaryczny czas ekspozycji: 25 minut (stack 25 klatek RAW po 60s, z wykorzystaniem odpowiedniej ilości klatek typu dark, bias i flat)
- ISO: 2500
- teleskop w systemie Maksutowa (100/1400), ekspozycja w ognisku głównym
- zastosowano filtr, pozwalający na zmniejszenie wpływu sztucznego zanieczyszczenia światłem i świecenia atmosfery
- statyw: głowica paralaktyczna z prowadzeniem w osi rektascencji, wyjustowana metodą dryfową z wykorzystaniem sterownika własnej konstrukcji.
Literatura dodatkowa:
- Shapley H., Sawyer H.B., A Classification of Globular Clusters, Harvard College Observatory Bulletin, 1927, 849 (849). str. 11-14
- Bica E., et al., Globular cluster system and Milky Way properties revisited, Astronomy and Astrophysics, 2006, 450 (1). str. 105-115
- Boyles J., et al., Young Radio Pulsars in Galactic Globular Clusters, The Astrophysical Journal, 2011, 742 (1), str. 51
Marek Ples