Mgławica Kalifornia
| English version is here |
Mgławica Kalifornia NGC 1499 to rozległa mgławica emisyjna znajdująca się w gwiazdozbiorze Perseusza Perseus, w odległości około 1000-1500 lat świetlnych od Ziemi. Jej potoczna nazwa pochodzi od charakterystycznego kształtu widocznego na zdjęciach o długim czasie naświetlania, przypominającego kontur amerykańskiego stanu Kalifornia. Obiekt ten rozciąga się na długości niemal 100 lat świetlnych, czyli zajmuje na niebie obszar szerszy niż 2,5°. Warto zauważyć, że jesto to pięć razy więcej niż tarcza Księżyca w pełni, a więc mgławica jest obiektem stosunkowo rozciągłym.
Obiekt ten jest klasycznym obszarem H II, czyli zjonizowanym obłokiem wodoru. Ze względu na niską jasność powierzchniową, mimo dużych rozmiarów kątowych, mgławica jest jedną z trudniejszych do obserwacji wizualnych.
Obserwacje
19.12.2025, około godziny 23:30 - Katowice
Warunki: miejskie, wysoki poziom zanieczyszczenia światłem
Mechanizm emisji światła przez mgławicę jest bezpośrednio związany z oddziaływaniem intensywnego promieniowania ultrafioletowego pobliskiej gorącej gwiazdy typu widmowego O. Wysokoenergetyczne fotony jonizują atomy wodoru, po czym w procesie rekombinacji powstałe wolne elektrony są ponownie wychwytywane przez protony. Energia uwolniona podczas przejść elektronów na niższe poziomy energetyczne emitowana jest w postaci promieniowania elektromagnetycznego.
Najbardziej charakterystyczna dla tego promieniowania jest linia alfa wodoru o długości fali λ = 656,28nm. To właśnie ta linia nadaje mgławicy jej charakterystyczny czerwony kolor widziany na fotografii nieba i sprawia, że NGC 1499 jest atrakcyjnym celem do obserwacji za pomocą wąskopasmowych filtrów optycznych, umożliwiających np. zmniejszenie wpływu zanieczyszczenia świetlnego.
Gwiazda Menkib, czyli Ksi Perseusza ξ Persei, to błękitny olbrzym należący do typu widmowego O położony w odległości około 1200 lat świetlnych od Ziemi. Jest to niezwykle gorąca gwiazda, o temperaturze powierzchni około 37 tysięcy kelwinów, ponad sześciokrotnie wyższej od temperatury fotosfery Słońca. W zakresie widzialnym jest ona ponad 13 tysięcy razy jaśniejsza od Słońca, a po uwzględnieniu emisji w zakresie ultrafioletu nawet 330 tysięcy razy. Co ciekawe, Menkib jest tak zwaną gwiazdą uciekającą, czyli została wyrzucona ze swojego macierzystego położenia, najprawdopodobniej na zasadzie esktremalnej asysty grawitacyjnej przy bliskim spotkaniu z inną gwiazdą.
Obiekt IC 2005 jest odległą galaktyką eliptyczną.
Parametry fotografii 1:
- DWARF3
- sumaryczny czas ekspozycji: 80 minut (stackowane - 320x15s klatek)
- obiektyw: f=150mm (apertura: 35mm)
- statyw: fotograficzny
Literatura dodatkowa:
- Lada C. J., Lombardi M., Alves J. F., The California Molecular Cloud, Astrophysical Journal, 2009, 703(1), str. 52-59
- Ade P. A. R., Aghanim N., Alves M. I. R., et al., Planck intermediate results, Astronomy & Astrophysics, 2018, 610, str. C1
- Ortiz-León G. N., Loinard L., Dzib S. A., Galli P. A. B., Kounkel M., Mioduszewski A. J., Rodríguez L. F., Torres R. M., Hartmann L., Boden A. F., Evans N. J., Briceño C., Tobin J. J., The Gould’s Belt Distances Survey (GOBELINS). V. Distances and Kinematics of the Perseus Molecular Cloud, Astrophysical Journal, 2018, 865(1), str. 73-93
Marek Ples