Mgławica Rozeta
| English version is here |
W mroźne zimowe noce, gdy atmosfera jest stabilna i przejrzysta, warto skierować wzrok - lub obiektyw teleskopu - ku konstelacji Jednorożca Monoceros. To właśnie tam kryje się jeden z bardziej fascynujących obiektów głębokiego nieba, jakim jest Mgławica Rozeta (Caldwell 49). Choć na pierwszy rzut oka przypomina subtelny kwiat, jest w rzeczywistości kosmicznym żłobkiem, w którym rodzą się nowe gwiazdy.
Rozeta nie jest pojedynczym obiektem, lecz skomplikowanym systemem, który w katalogu NGC otrzymał kilka oznaczeń. Podczas gdy NGC 2237 odnosi się zazwyczaj do całości mgławicy, jej poszczególne jaśniejsze fragmenty były odkrywane niezależnie przez różnych badaczy nieba. Zachodnią część opisał John Herschel (NGC 2239), natomiast centralną gromadę otwartą gwiazd NGC 2244 skatalogował już w 1690 roku królewski astronom John Flamsteed.
Obserwacje
17.03.2026, około godziny 20:30 - Katowice
Warunki: miejskie, wysoki poziom zanieczyszczenia światłem
Najlepszy czas na podziwianie Rozety z terenu Polski przypada na miesiące zimowe, kiedy Jednorożec wznosi się najwyżej nad horyzontem. Choć wraz ze zbliżaniem się wiosny obiekt ten wciąż pozostaje dostępny dla obserwatorów, warunki stają się wtedy nieco bardziej wymagające. Mgławica znajduje się wówczas stosunkowo nisko nad południowo-zachodnim horyzontem, co sprawia, że okno na jej udaną obserwację otwiera się dość wcześnie wieczorem, tuż po zapadnięciu całkowitego zmroku. Ze względu na niskie położenie, warto szukać jej w pogodne noce, z dala od świateł miejskich. Mimo wszystko, odpowiedni wybór miejsca i zastosowana technika pozwala na uchwycenie nawet dosyć szczegółowego obrazu mgławicy (Fot.1)
Przy średnicy szacowanej na 130 lat świetlnych i masie rzędu 10 tysięcy mas Słońca, mgławica stanowi miejsce narodzin tysięcy gwiazd. Światło potrzebuje około 5000 lat, aby pokonać drogę z jej rejonu Wszechświata do naszych detektorów.
Gwiazdy gromady NGC 2239 powstały z ośrodka mgławicowego około 4 miliony lat temu, a więc są bardzo młode. Wywołany przez nie wiatr gwiazdowy wydmuchuje materię z centralnej części mgławicy izolowanej przez warstwy pyłu oraz gorącego gazu. Badania wykazały tam obecność około 2500 młodych obiektów gwiezdnych, które dopiero za miliony lat w pełni ukażą się oczom obserwatorów, gdy otaczający je pył i gaz zostanie całkowicie rozproszony. Proces ten nadal trwa, ale to właśnie dzięki niemu powstała charakterystyczny struktura mgławicy, w której można dopatrywać się kwiatu róży.
Parametry fotografii 1:
- sumaryczny czas ekspozycji: 120 minut (stack 480 klatek RAW po 15s, z wykorzystaniem odpowiedniej ilości klatek typu dark, bias i flat)
- ISO: 1600
- aparat fotograficzny Canon EOS 600D
- refraktor achromatyczny Messier AR-152S (w ognisku głównym, z filtrem redukującym zanieczyszczenie światłem)
- statyw: głowica paralaktyczna, wykorzystano autoguiding.
Literatura dodatkowa:
- Phelps R. L., Ybarra J. E., A Parsec-Scale Outflow in the Rosette Molecular Cloud?, The Astrophysical Journal, 2005, 627(2), str. 845-849
- Mužić K., et al., Looking Deep into the Rosette Nebula's Heart: The (Sub)stellar Content of the Massive Young Cluster NGC 2244, The Astrophysical Journal, 2019, 881(1), str. 79
- Wang J., et al., A Chandra Study of the Rosette Star-forming Complex. I. The Stellar Population and Structure of the Young Open Cluster NGC 2244, Astrophysical Journal, 2008, 675(1), str. 464-490
Marek Ples